• فهرست مقالات


      • دسترسی آزاد مقاله

        1 - بررسی عوامل موثر بر تصویر ذهنی شهروندان از بافت فرسوده و راهکارهای بهبود آن (نمونه موردی بافت فرسوده اطراف مسجد جامع قم)
        اشرف  ماندنی
        بافت های فرسوده شهری صرف نظر از گونه های متفاوت آنها محصول برخی کم توجهی های مدیریت شهری است که در طول زمان به صورت پهنه ای از شهر درآمده که فاقد پایداری و استحکام لازم کالبدی بوده ، دسترسی مناسبی برای خانه های آنها بوجود نیامده و از کمبود شدید خدمات رنج می برند . به ه چکیده کامل
        بافت های فرسوده شهری صرف نظر از گونه های متفاوت آنها محصول برخی کم توجهی های مدیریت شهری است که در طول زمان به صورت پهنه ای از شهر درآمده که فاقد پایداری و استحکام لازم کالبدی بوده ، دسترسی مناسبی برای خانه های آنها بوجود نیامده و از کمبود شدید خدمات رنج می برند . به همین دلیل با توجه به کیفیت پایین زندگی در بخشهایی از آنها محل سکونت اقشار محروم و مهاجران روستایی و بعضاً غیر ایرانی شده ودر نهایت به مکان های ناامن و با ناهنجاریهای فراوان اجتماعی در پایین‫ترین سطح کیفیت محیطی تبدیل شده اند . آنچه در کشور ما امر مداخله، بهسازی و نوسازی بافت‫های فرسوده را با مشکل روبرو کرده فقدان یک استراتژی مشخص متکی به شناسایی گونه های بافت فرسوده و عزم جدی مدیریت شهری برای نوسازی و بهسازی آنها بوده است. در بسياري از عرصه ها بهسازي بافت و اقدام خرد و مشارکتي با مردم ساکن در آن، شيوه بسيار مطلوب و پايداري را ارائه مي دهد که مي تواند در طول دوره کوتاه مدت صورت پذيرد. شهر قم به واسطه داشتن حدود 1074 هکتار بافت تاريخي و فرسوده يکي از شهرهايی است که به وضوح با مساله فرسودگي روبروست و بافت مسکوني اطراف مسجد جامع قم، به واسطه موقعيت ويژه و همچنين واقع شدن در محدوده مرکزي و تاريخي شهر قم و فرسودگي اين محدوده با مشکلات خاصي روبروست. یافته ها نشان داد بررسي ميزان موافقت ساكنين نشان مي دهد كه 32 درصد با تخريب و نوسازي بناها كاملا ً موافقند 23 درصد موافقند، 20 درصد تا حدودی موافقند و كساني هستند كه به اين محدوده علاقه دارند و قصد ادامه زندگي در محدوده را دارند. 15درصد از ساكنين محدوده با تعمير و بازسازي محدوده موافق اما با تخریب و نوسازی مخالفند 10 درصد نيز از هرگونه تغييري در ابنيه و ساختمان هاي محدوده ناراضي هستند. ‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬ پرونده مقاله
      • دسترسی آزاد مقاله

        2 - بررسی معیارهای فضای شهروندی و تاثیر آن بر رضایت شهروندان از فضاهای شهر نمونه مورد مطالعه شهر یاسوج
        الهام  نکوئی پور علی آرام
        مفهوم فضا در دهه های گذشته و ایجاد درک مشترک از اینکه فضا یک سازه اجتماعی و اجتماع نیز یک سازه فضایی است، از یک سو و در نظر گرفتن حقوق شهروندان به مثابه اساس برنامه ریزی های اجتماعی در گفتمان های شهروندی از سوی دیگر، اساس نظری تبلور فضای شهروندمدار است. مفهومی که شناخت چکیده کامل
        مفهوم فضا در دهه های گذشته و ایجاد درک مشترک از اینکه فضا یک سازه اجتماعی و اجتماع نیز یک سازه فضایی است، از یک سو و در نظر گرفتن حقوق شهروندان به مثابه اساس برنامه ریزی های اجتماعی در گفتمان های شهروندی از سوی دیگر، اساس نظری تبلور فضای شهروندمدار است. مفهومی که شناخت ابعاد و نحوه عینیت یافتن آن موضوع بسیاری از پژوهش ها، برنامه ریزی ها و طرح های شهری در چند سال اخیر بوده است. این پژوهش به دنبال بررسی و تحلیلی بر میزان تحقق شاخص های فضای شهروند مدار و تاثیر آن بر رضایتمندی شهروندان از فضای شهر (مطالعه موردی: شهر یاسوج) بر اساس این شناخت است. روش تحقیق توصیفی – تحلیلی و اساس آن مبتنی بر مدل CSI یا شاخص رضایت شهروندان از طریق مطالعه میدانی (۳۸۴ پرسش نامه) و بهره گیری از روشهای آماری مدل معادلات ساختاری (SEM) استفاده شده است. نرم افزار مورد استفاده در این پژوهش، نرم افزار Smart-PLS3.2.8 است. نتایج نشان می دهد که شاخص های CSI در شهر یاسوج در وضعیت نامطلوب و نسبتا مطلوب قرار دارد و شهروندان از فضای شهر تهران رضایتی کمتر از حد متوسط داشته اند. همچنین دوری و فاصله فضای شهر یاسوج از ابعاد و شاخص های فضای شهروندمدار به مثابه مهم ترین حلقه مفقوده نظام برنامه ریزی شهری یاسوج است که این امر می تواند هشداری برای بروز آسیب های اجتماعی - فضایی باشد و ضروری است از هم اکنون چاره ای برای حل آن اندیشیده شود. پرونده مقاله
      • دسترسی آزاد مقاله

        3 - بررسي ميزان تحقق‌پذیری وضعيت موجود شهر جديد هشتگرد و تطبيق آن با پیش‌بینی اهداف طرح جامع
        لیلا  عابدی فرد
        طرح جامع شهری، باهدف مشخص کردن جهت‌های توسعه و تدوین برنامه برای شهر و همچنین تأمین نیازمندی‌های آن بر مبنای پیش‌بینی‌ها و اهداف توسعه شهری تهیه می‌شود. این طرح‌ها با توجه به اینکه برگرفته از الگوها و تجربیات سایر کشورها می‌باشند و با هزینه‌های زیادی تهیه گردیده‌اند دار چکیده کامل
        طرح جامع شهری، باهدف مشخص کردن جهت‌های توسعه و تدوین برنامه برای شهر و همچنین تأمین نیازمندی‌های آن بر مبنای پیش‌بینی‌ها و اهداف توسعه شهری تهیه می‌شود. این طرح‌ها با توجه به اینکه برگرفته از الگوها و تجربیات سایر کشورها می‌باشند و با هزینه‌های زیادی تهیه گردیده‌اند دارای نتایج متفاوتی بوده‌اند اما به دلایل متعدد نتوانسته‌اند به اهداف خود برسند. هدف از این مقاله تحليل وضعيت موجود شهر جديد هشتگرد و تطبيق آن با پیش‌بینی طرح جامع در جهت تحقق و يا عدم تحقق اهداف آن است. روش پژوهش در این تحقیق بر اساس هدف کاربردی و بر اساس ماهیت توصیفی –تحلیلی است در اين پژوهش به تحلیل (نقاط قوت و ضعف) شهر و محیط بیرونی (فرصت‌ها و تهدیدهای تأثیرگذار از بیرون) و بررسي ميزان تحقق‌پذیری وضعيت موجود شهر جديد هشتگرد و تطبيق آن با پیش‌بینی اهداف طرح جامع پرداخته می‌شود. برای شناسایی نقاط قوت، ضعف، فرصت‌ها و تهدیدات شهر جدید هشتگرد از منابع و اسناد کتابخانه‌ای و نظرات کارشناسان و مسئولان شهر استفاده‌شده است. بدین ترتیب که هرکدام از عوامل چهارگانه‌ی SWOT پس از شناسایی، تحلیل‌شده و در مرحله‌ی بعدی، ماتریس SWOT تشکیل می‌شود. با توجه به تحلیل به‌عمل‌آمده باوجود تعداد شهرهای موجود در منطقه‌ی تهران، تنها 5 شهر جدید وجود دارد. این امر، نشان‌دهنده‌ی این است که شهر جدید هشتگرد در جهت جذب جمعیت مادرشهر تهران موفق نبوده است؛ زیرا رشد سریع شهرهای بدون برنامه‌ریزی در مقایسه با شهرهای جدید بیش‌تر می‌باشد. پرونده مقاله
      • دسترسی آزاد مقاله

        4 - پژوهشی بر برنامه‌ریزی درسی محیط‌زیست در آموزش‌های مدرسه‌ای و برنامه‌های درسی در ایران
        عبدالحسین  پیشگو شریفه عزیزی زیبا بستام
        ردپای سابقه آموزش رسمی محیط‌زیست در ایران را می‌توان در نخستین برنامه‌ریزی رسمی یافت. اما در واقع آموزش محیط‌زیست به معنای امروزی خود بیش از سه‌ دهه عمر ندارد. در این مدت تلاش‌هایی برایی وارد كردن موضوع‌‌های محیط‌زیستی در برنامه‌های رسمی كشور انجام شد و موضوع‌های محیط‌ز چکیده کامل
        ردپای سابقه آموزش رسمی محیط‌زیست در ایران را می‌توان در نخستین برنامه‌ریزی رسمی یافت. اما در واقع آموزش محیط‌زیست به معنای امروزی خود بیش از سه‌ دهه عمر ندارد. در این مدت تلاش‌هایی برایی وارد كردن موضوع‌‌های محیط‌زیستی در برنامه‌های رسمی كشور انجام شد و موضوع‌های محیط‌زیستی در دروس مختلف گنجانیده شد. هدف پژوهش حاضر برنامه‌ریزی درسی محیط‌زیست در آموزش‌های مدرسه‌ای و برنامه‌های درسی در ایران است. پرسش اساسی پژوهش چه راهکارهایی می‌توان برایی بهبود وضعیت موجود حفظ محیط‌زیست در آموزش‌های مدرسه‌ای و برنامه‌های درسی دوران تحصیلی ایران پیشنهاد نمود؟ این پژوهش یک پیمایش کتابخانه‌ای است و اطلاعات موردنیاز برایی پاسخگویی به سال‌ها، از طریق اسناد و مدارک کتابخانه‌ای، گزارش‌های تحقیقی و جستجو در شبکه جهانی اینترنت جمع‌آوری‌شده است. یافته‌های پژوهش نشان داد که وضعیت موجود حفظ محیط‌زیست در آموزش محیط‌زیست دوره تحصیل ایران علی‌رغم تلاش‌هایی که صورت گرفته چندان خوب نیست و توجهی که سایر کشورهای پیشگام نسبت به حفظ محیط‌زیست در آموزش مدرسه‌ای‌شان دارند، در دوره تحصیلی در ایران مشاهده نمی‌شود. پژوهش حاضر نیز به‌منظور بهبود وضعیت حفظ محیط‌زیست در برنامه‌های درسی در ایران راهکارهایی از قبیل طراحی برنامه درسی آموزش محیط‌زیست، نیازسنجی آموزش زیست‌محیطی، بازنگری اساسی نسبت به محتوای آموزش محیط‌زیست را پیشنهاد می‌نماید. پرونده مقاله
      • دسترسی آزاد مقاله

        5 - بررسی تجربیات CDS در ایران و جهان
        امیر  امین زاده
        در دهه‌های اخیر مکاتب و پارادایم‌های متعددی در حوزه ادبیات شهری شکل گرفته‌اند که برخی از آنها تأثیرات عمیقی بر فضاهای شهری نهاده‌اند، در این میان رویکرد «استراتژی توسعه شهری» (CDS) که یکی از مهم¬ترین و بحث‌انگیزترین آنها محسوب شده و در چند سال اخیر نیز توجه بسیاری از م چکیده کامل
        در دهه‌های اخیر مکاتب و پارادایم‌های متعددی در حوزه ادبیات شهری شکل گرفته‌اند که برخی از آنها تأثیرات عمیقی بر فضاهای شهری نهاده‌اند، در این میان رویکرد «استراتژی توسعه شهری» (CDS) که یکی از مهم¬ترین و بحث‌انگیزترین آنها محسوب شده و در چند سال اخیر نیز توجه بسیاری از محافل علمی- حرفه‌ای ایران را نیز به خود معطوف کرده است. هر چند حیات CDS به شکل‌گیری رسمی سازمان «ائتلاف شهرها» به سال 1999 برمی‌گردد، اما این سازمان در سال‌های بعد با مشارکت «بانک جهانی» و مرکز سکونتگاه‌های انسانی وابسته به سازمان ملل متحد (HABITAT) اسناد رسمی آن را منتشر کرده و در حال حاضر نیز تریبون و متولی رسمی اجرایی CDS در سطح جهانی به شمار می‌رود. امروزه بسیاری از مدیران، برنامه¬ریزان و نظریه‌پردازان شهری سعی در بسط این موضوع دارند که با استناد به تجارب موفق CDS، این رهیافت چگونه و با کدام مکانیسم‌ها قادر است در انتظام فضایی شهرها، ایجاد تغییرات مثبت در زندگی عادی شهروندان و کاهش فقر شهری، نقش خود را توسعه دهد. مروری بر اجرای CDS در بیش از 250 شهر جهان سومی در کمتر از یک دهه، تأکیدی است این بر نکته که رویکرد بیش از آنچه به دنبال تهیه طرح باشد، مبتنی اجرا و عمل است. این در حالی است که اغلب شهرهای کشورهای در حال توسعه نظیر ایران، هم از نظر تهیه و تدوین و هم از بعد ارجا، شرایط دشواری را تجربه می‌کنند، چرا که رویکرد عمده در مدیریت و برنامه‌ریزی شهری ایران متأثر از مکتب برنامه‌ریزی کلاسیک با محوریت طرح جامع است که غالباً در آن ابعاد توسعه فیزیکی، آرایش و انتظام کالبدی شهرها بر ابعاد اجتماعی - شهروندی تقدم دارد. با اینکه طرح‌های جامع در ایران با هدف زمینه‌سازی رشد کالبدی موزون شهرها تدوین می‌شوند، اما عملاً نه تنها انرژی و هزینه‌های بسیاری را بر اقتصاد شهری تحمیل می‌کنند، بلکه اغلب بخش عمده‌ای از اهداف آنها هرگز محقق نمی‌شوند. پرونده مقاله
      • دسترسی آزاد مقاله

        6 - نظريه دولت در ديدگاه ابن خلدون با تأكيد بر جنبه هاي جغرافيايي و شهر سازی
        امیر  امین زاده
        موضوع، خاستگاه، اشكال و كاركرد دولت، در حوزه انديشه اسلامي به طور جدي مورد توجه قرار داشته و هم از منظر فلسفه سياسي و هم از بعد حقوقي مورد بحث و بررسي قرار گرفته است؛ به طوري كه اين موضوع و مسئله حاكميت را ميتوان به صراحت در آيات فراواني از قرآن كريم، و نيز كلمات علي ( چکیده کامل
        موضوع، خاستگاه، اشكال و كاركرد دولت، در حوزه انديشه اسلامي به طور جدي مورد توجه قرار داشته و هم از منظر فلسفه سياسي و هم از بعد حقوقي مورد بحث و بررسي قرار گرفته است؛ به طوري كه اين موضوع و مسئله حاكميت را ميتوان به صراحت در آيات فراواني از قرآن كريم، و نيز كلمات علي ( ع) در نهج البلاغه، همچنين در متون كلامي و فقهي و تاريخي مسلمانان ملاحظه نمود. آرا و نظريات حكمائي چون فارابي، بوعلي سينا، غزّالي، خواجه نصير طوسي و بويژه عبدالرحمن ابن خلدون در اين زمينه بسيار واجد اهميت و شايسته بررسي و تأمل است. در مقالهي حاضر تلاش به عمل آمده تا ضمن اشاراتي اجمالي به مفهوم دولت و حاكميت در متون ديني و بخصوص قرآن كريم، به طور مشخص آراء و نظريات ابن خلدون در اين خصوص مورد بررسي و نقادي قرار بگيرد. پرونده مقاله
      • دسترسی آزاد مقاله

        7 - تحلیل و بررسی ناامیدی طبیعی از دیدگاه قرآن، متون دینی و علما و پیامدهای آن
        مهدی اعتمادنسب
        یأس و نا امیدی در قرآن کریم به عنوان حالتی معرفی شده است که در مقام عجز و ناتوانی در وجود و روح انسان پدید می آید که انسان در مقام عملکرد دچار ایستایی شده و به طور کلی فرد از انجام فعالیت در زندگی دنیا قطع امید می کند. فاز این جهت به دلیل اهمیت این عارضه نفسانی این مفهو چکیده کامل
        یأس و نا امیدی در قرآن کریم به عنوان حالتی معرفی شده است که در مقام عجز و ناتوانی در وجود و روح انسان پدید می آید که انسان در مقام عملکرد دچار ایستایی شده و به طور کلی فرد از انجام فعالیت در زندگی دنیا قطع امید می کند. فاز این جهت به دلیل اهمیت این عارضه نفسانی این مفهوم با عبارتی همچون «یأس»، «قنوط» ، «ابلاس» و «خیبه» به کرّات در قرآن آمده است .از منظر فرهنگ قرآن منشأ اصلی بروز این پدیده در حوزه فکر و اندیشه، ظاهر بینی و دنیا گرایی افراد و دوری از معنویت در زندگی بوده و نتیجه این حالت، به صورت بیماری های مختلفی مانند افسردگی و صدمات روحی شدید و بی هدفی و احساس پوچی در زندگی خود نمایی می کند؛ لذا در قرآن روحیه یأس و نومیدی همواره مورد نکوهش قرار گرفته است. برای درمان این پدیده با رویکردی قرآنی می توان نقطه مقابل حس گرایی را خاطر نشان نمود یعنی نگاه درمانی قرآن در حوزه روان و فکر آدمی به طور کلی در یاد خدای سبحان و تلاش و صبر در برابر مشکلات و ایمان به آخرت خلاصه می گردد. پرونده مقاله
      • دسترسی آزاد مقاله

        8 - مطالعه بعد طبیعی آفرینش از دیدگاه قرآن
        زهره   صناعی نژاد
        هر چند از دیدگاه قرآن، هدف نهایی طبیعت شناسی، افزودن معرفت انسان ها نسبت به خداوند و تقرّب به اوست، امّا با بررسی و مطالعه ایات قرآنی، این نکته به دست می اید که قرآن از پرداختن به پدیده های طبیعی، اهداف متوسطی را نیز دنبال نموده است که لازمه و مقدّمه رسیدن به آن هدف نها چکیده کامل
        هر چند از دیدگاه قرآن، هدف نهایی طبیعت شناسی، افزودن معرفت انسان ها نسبت به خداوند و تقرّب به اوست، امّا با بررسی و مطالعه ایات قرآنی، این نکته به دست می اید که قرآن از پرداختن به پدیده های طبیعی، اهداف متوسطی را نیز دنبال نموده است که لازمه و مقدّمه رسیدن به آن هدف نهایی به حساب می ایند این پژوهش به دنبال آن است تا با مطالعه بعد طبیعی آفرینش از دیدگاه قرآن به دست آورد و در ادامه عملکرد بعد طبیعی را در تعامل با چرخه هستی به بحث گذاشته و کلیتی نمودار گونه از روند آفرینشی وی ترسیم نماید. در این راه از روش تحلیلی - تفسیری بهره گرفته شده است که جمع آوری مطالب نیز به صورت کتابخانه ای و میدانی انجام گرفته است. در پایان این مطالعه نشان می دهد، همان گونه که خداوند با دمیدن روح خلاقه خود در جسم بی جان ، آدمی را می آفریند؛ انسان نیز در مقام جانشین وی با دمیدن روح خلاقـه خـود در کالبـد مـواد خام و بی جـان بـه آنها زندگی می بخشد و بدین سان هنر از انسان زاییده می شود. در طول تاریخ خلقت، طبیعت، گاه خدای انسان و گاه ابزار انسان بوده است. انسان، همواره یا سوار بر طبیعت است و از مظاهر آن، نهایت استفاده را می برد و یا به شدّت، مسحور طبیعت می شود و طبیعت، او را رام خویش می کند و حتّی زندگی او را دستخوش تغییرات اساسی قرار می دهد. بر همین اساس است که رابطه انسان و طبیعت باید با شناخت درست از طبیعت و بر اساس معیارهای عقلانی ترسیم شود. پرونده مقاله